Ngày soạn: 26/ 01/ 2013
TÊN CHỦ ĐỀ: ÔN LUYỆN CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ

LOẠI CHỦ ĐỀ : BÁM SÁT
THỜI LƯỢNG : 6 tiết

CÁC NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CHỦ ĐỀ :
* Các biện pháp tu từ : so sánh - nhân hoá - điệp ngữ (2 tiết)
* Các biện pháp tu từ : ẩn dụ - hoán dụ (2 tiết)
* Các biện pháp tu từ : chơi chữ - nói quá - nói giảm nói tránh (2 tiết)

NỘI DUNG TỪNG TIẾT DẠY :

TIẾT 1 : ÔN CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ :
SO SÁNH - NHÂN HOÁ - ĐIỆP NGỮ

I - MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
* Giúp học sinh nắm vững và biết vận dụng những kiến thức về các phép tu từ đã học ở lớp dưới ; so sánh - nhân hoá - điệp ngữ .
* Nhận biết và phân tích được giá trị thẩm mỹ của nó trong các văn bản thơ văn .
* Vận dụng nó khi nói và viết .
II - NỘI DUNG CỤ THỂ :
1- SO SÁNH :
* Khái niệm : So sánh là đối chiếu hai hay nhiều sự vật giữa chúng có nét tương đồng.
Có 2 kiểu so sánh : - so sánh ngang bằng
- so sánh không ngang bằng
* Tác dụng : Làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt .
Ví dụ : - Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
- Con hơn cha là nhà có phúc
2 - NHÂN HOÁ :
* Khái niệm : Là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật …bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người .
* Tác dụng : Làm cho thế giới loài vật cây cối ,đồ vật trở nên gần gũi với con người, biểu thị được những tình cảm , suy nghĩ của con người
Ví dụ : - Gió khóc, gió rên rỉ, trăng chiếu mơ màng ,sông thì thầm những khúc ca xưa cũ …”
- Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta . (Ca dao)
3 - ĐIỆP NGỮ :
* Khái niệm : Là dùng lặp đi lặp lại từ ngữ (cả câu) .
* Tác dụng : Làm nổi bật ý, gây ấn tượng mạnh đối với người nghe người đọc .
Cách lặp lại gọi là phép điệp ngữ - từ ngữ lặp lại gọi là điệp ngữ .
Ví dụ : Ở đâu đẹp núi đẹp sông
Đây đẹp ruộng đồng đẹp những hàng cây
Đẹp hơn là những bàn tay
Vừa lo giữ nước vừa xây xóm làng.

TIẾT 2 : LUYỆN TẬP CÁC PHÉP TU TỪ
SO SÁNH - ĐIỆP NGỮ - NHÂN HOÁ

I - MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
* Giúp học sinh nhận biết các phép tu từ qua bài tập
* Hiểu được giá trị thẩm mỹ .
* Có ý thức vận dụng vào nói và viết.
II - NỘI DUNG BÀI TẬP :
1/ Tìm biện pháp tu từ so sánh trong các câu thơ sau :
a) Tình anh như nước dâng cao
Tình em như tấm lụa đào tẩm hương . (Ca dao)
Đáp án : So sánh : “tình anh”-“nước dâng cao” ; “tình em”- “tấm lụa đào tẩm hương” (So sánh ngang bằng A như B) .
b) Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang
Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu. (Ca dao)
Đáp án : So sánh “tấc đất”- “tấc vàng” (A bao nhiêu thì B bấy nhiêu)
c) Như chiếc đảo bốn bề chao mặt sóng
Hồn của tôi vang vọng cả hai miền. (Tế Hanh)
Đáp án : So sánh “hồn của tôi”- “chiếc đảo”. (So sánh như B/A)
d) Em sẽ là hoa trên đỉnh núi,
Bốn mùa thơm mãi cánh hoa tươi. (Vũ Cao)
Đáp án : So sánh “em”-“hoa trên đỉnh núi”. (So sánh A là B)
e) Trường Sơn : chí lớn ông cha,
Cửu Long : lòng mẹ bao la sóng trào. (Tố Hữu)
Đáp án : So sánh “Trường Sơn”-“chí lớn ông cha”; “Cửu Long”-“lòng mẹ”. (Không có từ so sánh)
2/ Tìm những hình ảnh nhân hoá trong những câu sau :
a) “Những tàu lá chuối nằm ngửa , ưỡn cong lên, hứng lấy trăng xanh rời rợi như là ướt nước . Thỉnh thoảng bị gió lay lại giãy đành đạch như là hứng tình.” (Nam Cao)
Đáp án : nằm